‘Al Fadimem’ Türküsünün Perde Arkası Aydınlandı: Efe Kadir ve Fadime’nin Gerçek Aşk Hikayesi Gün Yüzüne Çıktı
Afyonkarahisar’ın İscehisar ilçesine bağlı Cevizli ve Bayat ilçesine bağlı Sağırlı köylerinin ortak hafızasında yer alan, nesilden nesile aktarılan ‘Al Fadimem’ türküsünün ardındaki hüzünlü sevda hikayesi, yapılan kapsamlı bir projeyle aydınlatıldı. Yıllardır dillerden düşmeyen türkünün kökenlerine inen araştırmalar, halk müziğimizin önemli bir parçasının gerçek öyküsünü gün ışığına çıkardı.
TÜBİTAK Destekli Proje: Sözden Ezgiye Yolculuk
Türk Dili ve Edebiyatı alanında TÜBİTAK 2204-A Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması kapsamında, İscehisar Faruk Öksüz Anadolu İmam Hatip Lisesi’nde tarih öğretmeni Faruk Karakuş’un danışmanlığında 12. sınıf öğrencisi Ertuğrul Meriç Boydemir tarafından yürütülen proje, türkülerin zaman içindeki değişimini ve kültürel aktarımını mercek altına aldı. ‘Sözden Ezgiye: Fadime ile Efe Kadir’in Hikâyesinin Türküsüyle Yaşayan Belleği’ adını taşıyan bu çalışma, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk sözlerini ve gerçek hikayesini birinci elden kaynaklarla derleyerek önemli bir başarıya imza attı.
Halk Kültüründe Türkülerin Dönüşümü: ‘Al Fadimem’ Örneği
Araştırmanın temel amacı, halk kültürünün canlı taşıyıcıları olan türkülerde zamanla meydana gelen söz ve anlam kaymalarını belgelemekti. Bu doğrultuda, ‘Al Fadimem’ türküsünün kahramanları Efe Kadir ve Fadime Bostan ile aynı döneme tanıklık etmiş yakınları ve komşularıyla yapılan derinlemesine mülakatlar, çalışmanın en değerli verilerini oluşturdu. Bu görüşmeler sayesinde, türkünün günümüze ulaşan versiyonlarından farklılaşan orijinal anlatımı ortaya konuldu.
Yoksulluk ve Ayrılıkla Biçimlenen Bir Aşkın Türküsü
Yapılan saha çalışmaları ve görüşmeler, türkünün kahramanları Efe Kadir ve Fadime’nin yaşadığı dramatik olayları gözler önüne serdi. Yetim ve yoksul olması nedeniyle düğün yapacak imkanı olmayan Efe Kadir, sevdiği Fadime’yi kaçırmaya karar verdi. Fadime’nin de gönüllü olarak bu kaçışa eşlik etmesiyle başlayan hikaye, dönemin toplumsal koşulları nedeniyle trajik bir hal aldı. Fadime’nin resmi kayıtlarda yaşının küçük gösterilmesi (döneminde yaşın resmi olarak yazılmaması nedeniyle), ailesinin şikayeti üzerine Efe Kadir’in hapse girmesine yol açtı. Bu ayrılık süreci, Efe Kadir’in cezaevinde yaktığı ağıtlarla dile geldi ve ‘Al Fadimem’ bu yürek burkan ağıtlardan biri olarak tarihe geçti.
40 Yıllık Ses Kaydı, Kayıp Kıtalara Işık Tuttu
Araştırmanın en çarpıcı bulgularından biri, Efe Kadir’in kendi sesinden yapılmış 40 yıllık bir ses kaydının gün yüzüne çıkarılması oldu. 1985 yılında Belçika’da yaşayan oğlu Hasan Kilci’nin talebi üzerine kaydedilen bu kaset, Efe Kadir’in türkünün dört kıtasını bizzat seslendirdiğini ortaya koydu. Ali Kalkan, Veli Kilci ve aile bireylerinin özenle sakladığı bu kayıt, ‘Al Fadimem’ türküsünün ilk ve en doğru sözlerine ulaşmada kritik birincil kaynak niteliği taşıdı. Saha çalışmalarıyla bu kayıttaki sözler teyit edilerek, günümüzde bilinen versiyonlardan farklılaşan ve daha önce hiç kayıt altına alınmamış kıtalar da derlendi. Bu sayede, ‘Al Fadimem’ türküsünün kuşaklar boyunca nasıl bir değişim geçirdiği somut delillerle ispatlanmış oldu.
haberstil.com.tr olarak, kültürel mirasımızın bu değerli parçasının gerçek hikayesini ve kayıp kıtalarını gün yüzüne çıkaran bu önemli çalışmayı okuyucularımızla paylaşmaktan gurur duyuyoruz. ‘Al Fadimem’ türküsü, artık sadece bir ezgi değil, aynı zamanda yaşanmış gerçek bir sevda ve ayrılık öyküsünün sesi olarak hafızalarımızda yer edecek.
