E-Ticaretin Göz Ardı Edilen Yükü: İade Ekonomisi Üretim Maliyetini Aşabilir
Günümüzün dijitalleşen dünyasında, online alışverişin sunduğu “tek tıkla iade” kolaylığı tüketiciler için büyük bir konfor alanı yaratırken, perakende sektörünün ardında devasa bir lojistik operasyonun gizlendiği ortaya çıkıyor. Bu durum, hem işletmeler hem de gezegenimiz için önemli maliyetler ve çevresel sorunlar anlamına geliyor. Yaşar Üniversitesi Lojistik Yönetimi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Melisa Özbiltekin Pala, hızla büyüyen e-ticaret iadeleri olgusunun hem ekonomik hem de ekolojik boyutlarını mercek altına aldı.
‘Tersine Lojistik’ Devreye Giriyor: Bir Ürünün İade Yolculuğu
Dr. Pala’nın analizlerine göre, birçok durumda bir giyim ürününün iade süreci, o ürünün tek birim üretim maliyetinden çok daha yüksek bir operasyonel yük oluşturabiliyor. Tüketicilerin online alışverişte artan iade oranları, sektörde “Tersine Lojistik” olarak adlandırılan karmaşık bir süreci tetikliyor. Bu süreç, ürünün müşteriden alınıp depoya geri getirilmesini, burada kalite kontrolünden geçirilmesini, yeniden paketlenmesini ve stoklara alınmasını içeriyor. Dr. Pala, bu çok katmanlı işlemin maliyetinin, ürünün ilk üretim aşamasındaki ölçek ekonomileri sayesinde elde edilen düşük maliyetleri bile geride bırakabildiğini belirtiyor. Bu durum, bazı işletmeleri iade edilen ürünleri yeniden satışa sunmak yerine imha etme gibi maliyet azaltıcı ancak çevresel açıdan olumsuz bir çözüme itebiliyor.
Görünmeyen Çevresel Maliyet: Karbon Ayak İzinin Büyümesi
Tüketicilerin en sık karşılaştığı iade nedenlerinden biri olan “beden uyuşmazlığı” gibi durumlar, kontrolsüz bir şekilde yönetildiğinde ciddi bir çevresel kirliliğe yol açabiliyor. Dr. Pala, tüketicinin “uymazsa geri gönderirim” rahatlığının, farkında olunmayan büyük bir karbon ayak izi yarattığına dikkat çekiyor. Bir ürünün kargo ile farklı noktalara taşınması, ayrıştırılması, kalite kontrollerinden geçmesi ve tekrar paketlenmesi gibi adımlar, özellikle moda perakendeciliğinde ürün başına düşen karbon salımını, ilk sevkiyat sırasındaki emisyonu aşabilecek seviyelere çıkarabiliyor. Bu durum, moda sektöründe ciddi bir ekolojik yük oluşturuyor ve e-ticaret iadelerinin sürdürülebilirlik açısından yeniden ele alınmasını zorunlu kılıyor.
Çözüm Stratejik İyileştirmede Yatıyor
Dr. Melisa Özbiltekin Pala, bu zorlukların üstesinden gelmenin yolunun stratejik iyileştirmelerden geçtiğini vurguluyor. Tersine lojistik süreçlerinin dikkatli ve düzenli bir şekilde planlanması, taşıma rotalarının optimize edilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve etkili geri dönüşüm altyapılarının kurulmasıyla bu risklerin minimize edilebileceğini belirtiyor. Doğru yönetilen bir tersine lojistik sistemi, hem operasyonel verimliliği artırarak maliyetleri düşürüyor hem de sürdürülebilirlik hedefleriyle uyumlu bir şekilde çalışarak çevresel etkiyi azaltıyor. Bu nedenle, e-ticaret iadelerinin yönetimi, geleceğin ticareti için kritik bir önem taşıyor.
